เมื่อต้องเผชิญกับความเสี่ยง
ภาพประกอบสร้างขึ้นโดยปัญญาประดิษฐ์ ใช้เพื่อสื่อสารเนื้อหาเท่านั้น
สรุปเนื้อหาและคำอธิบายโดยละเอียดจากรายการ (Live) 18 ก.ค. 65 เมื่อต้องเผชิญกับความเสี่ยง - พระไตรปิฎกยามเช้า EP.517 โดย หลวงพี่สัจจา สัจจาธิโก
เมื่อต้องเผชิญกับความเสี่ยง
มนุษย์ส่วนใหญ่มักไม่ชอบความเสี่ยง เพราะความเสี่ยงมาพร้อมกับความไม่แน่นอนและสิ่งที่คาดเดาไม่ได้ เราจึงพยายามวางแผนและควบคุมทุกอย่างให้เป็นไปตามที่ต้องการ เพื่อให้รู้สึกมั่นคงและปลอดภัย แต่ในความเป็นจริงแล้ว ไม่มีสิ่งใดในโลกที่แน่นอนหรือคงอยู่ตลอดไป
ธรรมชาติของโลกประกอบด้วยความไม่เที่ยง ทุกสิ่งล้วนเปลี่ยนแปลงไปตามเหตุปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นอารมณ์ ความสัมพันธ์ ผู้คน หรือสิ่งของที่อยู่รอบตัว เมื่อเราไม่เข้าใจความจริงข้อนี้และพยายามบังคับให้ทุกอย่างเป็นไปตามใจ ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นก็จะกลายเป็นความทุกข์ เพราะเราไม่พร้อมยอมรับสิ่งที่ไม่เป็นไปตามความคาดหวัง
ความเสี่ยงเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต
แท้จริงแล้วชีวิตของเรามีความเสี่ยงอยู่ทุกวัน แม้แต่การตื่นขึ้นมาในแต่ละเช้า เราก็ไม่อาจรู้ได้ว่าจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง การพยายามหลีกหนีความเสี่ยงทั้งหมดจึงเป็นสิ่งที่ทำไม่ได้ สิ่งสำคัญไม่ใช่การทำให้ชีวิตปราศจากความเสี่ยง แต่เป็นการฝึกใจให้พร้อมเผชิญกับสิ่งที่ไม่แน่นอน
เมื่อเกิดเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิด เราควรมีสติและไม่ปล่อยให้อารมณ์เข้ามาควบคุมตนเอง บางคนเมื่อรู้สึกไม่ปลอดภัยหรือไม่มั่นใจในสถานการณ์ ก็มักพยายามควบคุมทุกอย่างด้วยการใช้อารมณ์ คำพูดที่รุนแรง หรือการบังคับผู้อื่น ซึ่งอาจทำให้สถานการณ์ยิ่งเลวร้ายลง การมีสติจะช่วยให้เรามองเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามความเป็นจริง และเลือกตอบสนองได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น
เผื่อใจไว้กับผลลัพธ์ที่อาจเกิดขึ้น
การยอมรับว่ามีความเสี่ยง ไม่ได้หมายความว่าเราต้องใช้ชีวิตอย่างประมาท หรือไม่ต้องวางแผนอะไรเลย แต่หมายถึงการวางแผนและลงมือทำอย่างรอบคอบ พร้อมเผื่อใจไว้ด้วยว่าผลลัพธ์อาจไม่เป็นไปตามที่หวัง
มีหลักคิดที่น่าสนใจคือ จงวางแผนเหมือนเราจะมีชีวิตอยู่ร้อยปี แต่ใช้ชีวิตเหมือนเรามีเวลาเหลือเพียงราตรีเดียว หมายถึงการวางแผนระยะยาวเพื่อให้ชีวิตดำเนินไปอย่างไม่ประมาท ขณะเดียวกันก็ให้ความสำคัญกับปัจจุบัน เพราะเราไม่อาจรู้ได้ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร เมื่อมีเรื่องที่ต้องตัดสินใจหรือมีสิ่งที่ควรทำ อย่าปล่อยให้ความกลัวผลลัพธ์มาขัดขวางจนไม่กล้าลงมือทำ หากสิ่งนั้นเป็นสิ่งที่ถูกต้อง ไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เราก็ควรใช้สติและความรู้ประกอบการตัดสินใจ แล้วลงมือทำอย่างเต็มที่
บริหารความเสี่ยงด้วยสติและความไม่ประมาท
ในการเผชิญกับความเสี่ยง เราสามารถใช้ทั้งความรู้ ประสบการณ์ และความช่วยเหลือจากคนรอบข้างมาประกอบการตัดสินใจได้ การปรึกษาผู้ที่มีความรู้หรือมีประสบการณ์ รวมถึงการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่น เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้เรารับมือกับสถานการณ์ต่าง ๆ ได้ดีขึ้น
แม้แต่การปฏิบัติธรรมและการนั่งสมาธิก็มีสิ่งที่ต้องเผื่อใจไว้เช่นกัน เราไม่ควรคาดหวังว่าการนั่งสมาธิทุกครั้งจะต้องได้ผลตามที่ต้องการทันที แต่ควรเรียนรู้หลักการ ฝึกฝน และสังเกตใจของตนเองอย่างต่อเนื่อง เพราะหากตั้งความคาดหวังไว้มากเกินไป เมื่อผลไม่เป็นไปตามที่คิดก็อาจเกิดความท้อแท้และเลิกปฏิบัติไปเสียก่อน
ฝึกใจให้พร้อมรับทุกสถานการณ์
การฝึกใจให้พร้อมเผชิญความเสี่ยงสามารถเริ่มต้นได้จากเรื่องเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น ก่อนออกจากบ้านให้นึกถึงพระและตั้งใจว่าจะมีสติในการดำเนินชีวิต เมื่อพบเจอเหตุการณ์ที่ถูกใจหรือไม่ถูกใจ ก็ฝึกวางใจให้เบา ไม่ปล่อยให้อารมณ์เข้าครอบงำ และเตือนตนเองให้มีความไม่ประมาทอยู่เสมอ
เมื่อเราฝึกเช่นนี้จนเป็นนิสัย ใจก็จะค่อย ๆ เข้มแข็งและพร้อมรับมือกับเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดได้ดีขึ้น ไม่จำเป็นต้องหวาดกลัวทุกสิ่งที่อาจเกิดขึ้น เพราะความเสี่ยงเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต สิ่งที่เราทำได้คือเตรียมตัวให้พร้อม ใช้สติปัญญา และทำหน้าที่ของตนเองให้ดีที่สุด
การเผชิญกับความเสี่ยงไม่ได้หมายถึงการต้องเอาชนะทุกสถานการณ์ แต่คือการเรียนรู้ที่จะอยู่กับความไม่แน่นอนอย่างเข้าใจ ไม่หวาดกลัวจนไม่กล้าทำสิ่งที่ควรทำ และไม่ประมาทจนขาดการเตรียมพร้อม หากเราฝึกมองโลกตามความเป็นจริงและเผื่อใจไว้กับสิ่งที่อาจเกิดขึ้นได้ ใจก็จะเบาสบายและสามารถดำเนินชีวิตต่อไปได้อย่างมีสติ
รับชมวิดีโอฉบับเต็มได้ที่
