นิทานอีสป เรื่อง ลูกกระพรวนกับหนู
ผู้แต่ง : อีสป
ครั้งหนึ่ง บรรดาหนูในบ้านหลังหนึ่งต่างมาประชุมกัน เพื่อคิดหาวิธีเอาตัวรอดจากเจ้าแมวตัวร้ายที่ชอบไล่จับหนูกินทุกวัน
หนูหลายตัวเสนอวิธีต่าง ๆ แต่ก็ยังไม่มีวิธีไหนเข้าที หนูหนุ่มตัวหนึ่งเสนอว่า "เอาอย่างนี้สิ เราหาลูกกระพรวนไปผูกคอเจ้าแมวเวลามีเสียงดัง 'กรุ๊งกริ๊ง...กรุ๊งกริ๊ง...' เราก็รู้ทันทีว่าเจ้าแมวอยู่ตรงไหนแล้วก็หนีได้ทันทีไง "
หนูทุกตัวต่างพากับปรบมือชื่นชมว่าเป็นวิธีที่ดีที่สุด หนูแก่ตัวหนึ่งจึงทักท้วงขึ้นว่า " ถือเป็นความคิดที่ยอดเยี่ยม! แต่ใครจะเอาลูกกระพรวนไปผูกคอแมวล่ะ? " เสียงปรบมือก็เงียบกริบลงทันที
:: นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า ::
การวางแผนอย่างชาญฉลาดเป็นสิ่งสำคัญ แต่สิ่งที่สำคัญกว่าคือการพิจารณาถึงความเป็นไปได้ในการลงมือปฏิบัติ หากแผนการใดไม่มีผู้สามารถหรือเต็มใจที่จะลงมือทำ แผนนั้นก็ย่อมไร้ประโยชน์
หลักธรรมในพระพุทธศาสนาที่เกี่ยวข้อง:
อัตถจริยา (การสงเคราะห์ด้วยประโยชน์)
การกระทำที่ช่วยแก้ไขปัญหาอย่างแท้จริง ต้องมุ่งเน้นที่ผลสำเร็จและวิธีปฏิบัติที่เป็นไปได้จริง มิใช่เพียงแค่ความคิดที่ดูดีแต่ไม่สามารถทำได้
โยนิโสมนสิการ (การพิจารณาโดยแยบคาย)
การคิดพิจารณาอย่างละเอียดถี่ถ้วนถึงความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแผนการต่าง ๆ ก่อนลงมือทำ
สัมปชัญญะ (ความรู้ตัวทั่วพร้อม)
การมีสติรู้เท่าทันถึงข้อจำกัดของตนเองและผู้อื่น รวมถึงสภาพแวดล้อมและสถานการณ์ในขณะนั้น เพื่อไม่ให้หลงไปกับความคิดที่ไม่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง