Dhamma for people
ธรรมะเพื่อประชาชน
ความสำคัญของศีล ๑ ศีลบารมี
เราเป็นนักออกแบบชีวิตของเราเอง ชีวิตเราอยากจะเป็นอย่างไรก็แล้วแต่เรา อยากจะมีบุญมากก็ทำบุญมาก อยากมีบุญปานกลางก็ทำปานกลาง อยากมีบุญน้อยก็ทำบุญน้อย ไม่อยากมีบุญก็ไม่ต้องทำ อยากจะไปเกิดเป็นเปรต อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน สัตว์นรก ก็ให้ทำแต่บาปอกุศล แล้วแต่เราจะเลือกเอาแบบไหนได้ทั้งนั้น สำหรับนักสร้างบารมีแล้ว ได้ออกแบบชีวิตเอาไว้ว่า เราเกิดมาภพชาตินี้ เพื่อทำพระนิพพานให้แจ้ง แสวงบุญสร้างบารมี เมื่อละจากโลกนี้ไปจะได้กลับไปสู่ดุสิตบุรี วงบุญพิเศษเขตบรมโพธิสัตว์ ดังนั้นนักสร้างบารมีก็ต้องสั่งสมบุญบารมีให้มาก ทั้งทาน ศีล ภาวนาและบารมีทั้ง ๑๐ ทัศ ทำควบคู่กันไปกับการทำมาหากิน โดยเฉพาะบุญที่สำคัญที่สุด คือการทำใจหยุดใจนิ่ง เพื่อให้เข้าถึงพระรัตนตรัยในตัว เข้าถึงตรงนี้ได้เมื่อไร ชีวิตก็จะปลอดภัย แผนผังชีวิตที่เราวางเอาไว้ จะชัดเจนไม่คลาดเคลื่อน มีแต่มุ่งตรงสู่เส้นทางสายกลาง ทางไปสู่สวรรค์และนิพพาน ไปทุกภพทุกชาติกันนะจ๊ะ
มีธรรมภาษิตที่สุเมธดาบส กล่าวไว้ใน ขุททกนิกาย พุทธวงศ์ ว่า
"ธรรมดาว่าเนื้อจามรีไม่เห็นแก่ชีวิต มุ่งรักษาขนหางของตนอย่างเดียว ฉันใด จำเดิมแต่นี้ แม้ท่านก็ไม่เห็นแก่ชีวิต รักษาศีลอย่างเดียว จึงจะเป็นพระพุทธเจ้าได้ "
ธรรมชาติของจามรีเป็นสัตว์ที่รักขนหางยิ่งชีวิต ขนของจามรีสวยงามมาก มันจะรักขนหางมาก หากขนหางไปติดที่กอหนาม ก็จะค่อยๆ ปลดขนหางออกจนกว่าจะหลุด ไม่ยอมให้ขาดเลยแม้แต่เพียงเส้นเดียว พระโพธิสัตว์เจ้าได้นำมาเป็นอุทาหรณ์สอนตนว่า ต้องรักศีล เหมือนจามรีรักษาขนหาง เพราะท่านตระหนักดีว่า การรักษาศีลจะทำให้ได้เวียนวนอยู่ในสองภพภูมิเท่านั้นคือ หากละโลกก็จะได้ไปเสวยสุขในสุคติโลกสวรรค์ ถึงเวลาก็ลงมาเกิดเพื่อสร้างบารมีในโลกมนุษย์ต่อ หากศีลไม่บริสุทธิ์อาจเพลี่ยงพล้ำไปเกิดเป็นสัตว์นรก เปรต อสุรกายหรือสัตว์เดรัจฉานได้ ทำให้พลาดโอกาสในการสร้างบารมี อีกประการหนึ่ง การสร้างบารมีนั้นจำเป็นต้องได้อัตภาพที่เหมาะสม ต่อการสร้างบารมีด้วย ศีลจะเป็นเกราะแก้วคุ้มกันภัย ที่จะทำให้ไม่ตกไปสู่อบายภูมิ ทำให้สร้างบารมีได้เต็มที่
การบำเพ็ญศีลบารมีจึงมีความสำคัญ ที่พระโพธิสัตว์เจ้าทั้งหลายได้ประพฤติปฏิบัติมายาวนาน ท่านถือว่า การจะรักษาต้นทุนการเกิดเป็นมนุษย์ไว้ ต้องบำเพ็ญศีลบารมี ถึงจะถูกผู้อื่นเบียดเบียนหมายเอาชีวิตก็จะไม่โกรธ ต้องบำเพ็ญศีลบารมีให้แก่รอบ เหมือนดังเรื่องที่หลวงพ่อจะนำมาเล่าให้ลูกๆ ทุกคนได้รับฟังกันในวันนี้ เรื่องก็มีอยู่ว่า
* เศรษฐีสามีภรรยาคู่หนึ่งในเมืองพาราณสี ได้ให้กำเนิดบุตรชายซึ่งจุติจากพรหมโลก หมู่ญาติได้ขนานนามหนูน้อยว่าโพธิกุมาร ครั้นเจริญวัย ได้เดินทางไปศึกษาที่เมืองตักศิลา เมื่อสำเร็จการศึกษาก็กลับบ้านเกิด มาช่วยดูแลกิจการของครอบครัว ต่อมาพ่อแม่ได้ไปสู่ขอสาวงามมาให้เป็นคู่ครอง ซึ่งฝ่ายหญิงเองก็จุติมาจากพรหมโลกเช่นกัน ทั้งโพธิกุมารกับสาวงามต่างไม่ปรารถนาในกามคุณ ไม่เคยคิดฟุ้งซ่าน ท่านทั้งสองอยู่ร่วมชายคาเดียวกัน ประดุจนักพรตผู้มีศีลบริสุทธิ์ ไม่ด้วยอยู่ร่วมกันฉันสามีภรรยา เป็นเหมือนเพื่อนกัน
ต่อมามารดาบิดาถึงแก่กรรม พระโพธิสัตว์ก็ได้ปรึกษากับฝ่ายหญิงว่า “น้องหญิง เธอจงรับทรัพย์ ๘๐ โกฏินี้ไว้เลี้ยงชีพให้เป็นสุขเถิด ฉันไม่ต้องการทรัพย์สมบัติเหล่านี้เลย ตั้งแต่นี้ไป ฉันจักเข้าป่าหิมพานต์ไปบวชเป็นดาบส เพื่อแสวงหาโมกขธรรม" ฝ่ายหญิงถามว่า “ก็การออกบวชมีแต่บุรุษเท่านั้นหรือที่ทำได้” เมื่อรู้ว่า แม้หญิงก็สามารถบำเพ็ญเนกขัมมบารมีออกบวชเป็นดาบสินีได้ นางจึงกล่าวว่า “ท่านพี่แม้ฉันก็ไม่ปรารถนาสมบัติที่กองท่วมหัวเหล่านี้ สมบัติเหล่านี้เป็นเหมือนก้อนเขฬะที่พี่ถ่มทิ้งแล้ว ฉันจะเอาไปทำไม ขอให้ฉันได้ออกบวชพร้อมท่านพี่ด้วยเถิด”
เมื่อทั้งคู่เห็นพ้องต้องกันแล้วก่อนออกบวช ทั้งสองท่านร่วมกันบำเพ็ญมหาทานบารมี ด้วยการนำสมบัติที่มีอยู่ทั้งหมด ๑๖๐ โกฏิออกแจกจ่ายให้กับยาจกวณิพกพเนจร ทั้งคู่แจกจ่ายอยู่หลายวันสมบัติก็ยังไม่หมด ครั้นวันที่ ๗ จึงประกาศว่า “ใครปรารถนาอยากได้อะไรก็มาขนไป ตามความปรารถนาเถิด” จากนั้นทั้งสองได้เดินทางไปบวชเป็นดาบส ดาบสินี บำเพ็ญเนกขัมมบารมีอยู่ในป่าเป็นเวลานาน ต่อมาก็ได้พากันออกจากป่าเพื่อมาเสพรสเค็มรสเปรี้ยว ได้เที่ยวจาริกไปตามชนบทจนถึงกรุงพาราณสี อาศัยอยู่ในเขตพระราชอุทยานเป็นเวลาหลายวัน
วันหนึ่ง พระราชาเสด็จประพาสพระราชอุทยาน ทอดพระเนตรเห็นดาบสินีผู้มีรูปร่างงดงามก็มีพระทัยปฏิพัทธ์ เมื่อรู้ว่า ดาบส ๒ ท่านนี้เคยเป็นคู่ครองกันมาก่อน แต่ขณะนี้ ต่างประพฤติพรหมจรรย์ พระองค์จึงอยากได้นางมาเป็นคู่ครอง ทรงดำริว่า ถ้าเราให้ทหารพาหญิงนี้ไปโดยพลการ พระดาบสนี้จักทำอย่างไรหนอ
พระราชาดำริเช่นนั้นแล้ว ก็ตรัสถามท่านดาบสว่า “ท่านดาบส ถ้ามีคนพานางดาบสินีผู้งดงามน่ารักของท่านไป ท่านจะทำอย่างไร” พระโพธิสัตว์ทูลว่า “แม้มีผู้ใดมานำตัวนางไป อาตมภาพก็จะไม่โกรธไม่เสียใจ เพราะผู้มีศีลย่อมไม่โกรธ” พระราชาครั้นได้สดับเช่นนั้นก็ทรงดีพระทัยที่ดาบสไม่โกรธ จึงรับสั่งให้ทหารนำนางดาบสินีไปไว้ในพระราชนิเวศน์
เมื่อดาบสินีถูกนำตัวไปต่อหน้าต่อตาจริงๆ พระโพธิสัตว์ก็ไม่ได้แสดงอาการโกรธเคือง หรือแสดงความยินดียินร้ายแต่อย่างใด ได้แต่มองดูนางและเหล่าทหารด้วยจิตที่เมตตา ฝ่ายดาบสินีก็มิได้ยินดีในลาภยศที่พระราชาทรงมอบให้ ได้แต่พรรณนาถึงโทษของเบญจกามคุณ สรรเสริญคุณของบรรพชาอยู่ตลอดเวลา แม้พระราชาจะทรงใช้วิธีการต่างๆ ก็ไม่สามารถจะผูกใจนางไว้ได้ จึงรับสั่งให้ขังนางไว้ในห้องใต้ดิน แล้วเสด็จไปหาพระโพธิสัตว์ซึ่งกำลังนั่งเย็บผ้า ได้ตรัสถามว่า “ท่านดาบสยังมีความโกรธอยู่บ้างไหม ที่เราแย่งนางดาบสินีของท่านไป”
ดาบสโพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงตั้งใจจะสอนธรรมะให้พระราชา จะได้ไม่มัวหลงใหลในนางดาบสินี ซึ่งจะเป็นบาปติดตัวข้ามชาติ ท่านได้พูดถึงความโกรธไว้ว่า “ดูก่อนมหาบพิตร อาตมาไม่ได้โกรธพระองค์เลย เพราะความโกรธมีโทษมาก ประกอบด้วยความพินาศใหญ่หลวง เมื่อความโกรธเกิดขึ้นแล้ว บุคคลย่อมไม่เห็นทั้งประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่น ความโกรธเป็นอารมณ์ของคนไร้ปัญญา หมู่ชนผู้ยินดีในความโกรธที่เกิดขึ้นแล้ว ชื่อว่าเป็นศัตรูแก่ตนเอง หาความทุกข์ใส่ตัว ผู้ที่ถูกความโกรธครอบงำแล้ว ย่อมละทิ้งกุศลธรรมทุกอย่าง เป็นผู้ที่ไม่สามารถชำระศีลให้บริสุทธิ์ได้
เขาประกอบด้วยกิเลสหมู่ใหญ่ที่น่ากลัว อาตมาเห็นโทษอย่างนี้จึงไม่โกรธและไม่ผูกโกรธ ขอถวายพระพร ธรรมดาไฟย่อมเกิดขึ้นที่ไม้สีไฟซึ่งบุคคลสีอยู่ ไฟเกิดขึ้นแต่ไม้ใดย่อมเผาไม้นั้นเองให้มอดไหม้ได้ ความโกรธย่อมเกิดขึ้นแก่คนพาล ผู้ไร้ปัญญา ยศของเขาย่อมเสื่อมไป เหมือนพระจันทร์ข้างแรม ผู้สยความโกรธลงได้ เป็นดุจไฟที่ไม่มีเชื้อ ยศของผู้นั้นย่อมเต็มเปี่ยม เหมือนพระจันทร์ข้างขึ้น”
พระราชาทรงฟังธรรมิกถาของพระโพธิสัตว์แล้ว ทรงบังเกิดความเลื่อมใสในธรรม รู้ว่านักพรตทั้งสองเป็นผู้มีศีลบริสุทธิ์ ถ้าหากล่วงเกินผู้มีศีล คงตกนรกอย่างไม่ต้องสงสัย จึงรับสั่งให้อำมาตย์นำดาบสินีมาคืน พลางตรัสว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านทั้งสองจงพักอยู่อย่างสุขสบายในพระราชอุทยานนี้เถิด” จากนั้น พระองค์ได้ขอขมาโทษที่ได้ประพฤติล่วงเกินเพราะถูกอกุศลเข้าสิงจิต ตั้งแต่นั้นมา ทรงหมั่นอุปัฏฐากดูแลดาบสทั้งสองเป็นอย่างดี ส่วนดาบสทั้งสองท่านต่างหมั่นเจริญภาวนาจนได้อภิญญาสมาบัติ ครั้นละโลกแล้วก็ได้ไปเสวยสุขในพรหมโลกเช่นเดิม
เห็นไหมว่า ศีลบารมีเป็นพื้นฐานอันสำคัญยิ่งในการเข้าถึงพุทธภาวะ การเข้าถึงฐานะอันเลิศนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ หากแต่เป็นสิ่งที่มีเหตุและผลอยู่ในตัว ฐานะอันเลิศของพระองค์ ได้มาจากการสั่งสมศีลบารมีและบารมีทั้ง ๓๐ ทัศมายาวนาน จนบารมีธรรมเต็มเปี่ยม การรักษาศีลเกิดเป็นบารมีได้นั้น เนื่อจากทุกครั้งที่รักษาศีล จะเกิดกระแสแห่งความดีขึ้นในใจ ที่เราเรียกว่ากระแสบุญ รู้สึกได้จากใจที่สบายและปลอดโปร่ง เมื่อรักษาศีลได้ดีขึ้น บุญที่เกิดขึ้นนี้จะชำระใจให้ใสสะอาด จนกระทั่งปรากฏเป็นดวงกลมใส ที่เรียกว่าดวงศีล เมื่อสั่งสมความบริสุทธิ์แห่งศีลให้ยิ่งๆ ขึ้นไป ในที่สุดดวงศีลก็จะกลั่นเป็นบารมี ซึ่งบารมีนี้ก็คือวิถีทางเข้าถึงความเป็นเลิศนั่นเอง ดังนั้นให้ทุกท่านหมั่นรักษาศีลให้บริสุทธิ์ จะได้ก่อเกิดเป็นศีลบารมีติดตามตัวเราไปข้ามภพข้ามชาติกันทุกคน
