กัลยาณมิตร

"พระปัญจวัคคีย์”  เรื่องราวของพระอริยสงฆ์สาวกรุ่นที่ 1

บรรลุเป็นพระอรหันต์ 5 รูปแรกของโลก 

 ใจความสำคัญ

1.พระปัญจวัคคีย์คือใคร

                   คือกลุ่มนักบวช 5 รูปแรกที่ออกติดตามเจ้าชายสิทธัตถะหลังทรงผนวชจนกระทั่งท่านได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า  ได้แก่ โกณฑัญญะ, วัปปะ, ภัททิยะ, มหานามะ, อัสสชิ

                   ล้วนเป็นพราหมณ์จากกรุงกบิลพัสดุ์ และมีส่วนเกี่ยวข้องกับการทำนายพระลักษณะเจ้าชายสิทธัตถะ

2.เหตุที่ออกบวช

                   โกณฑัญญะเคยทำนายว่าพระสิทธัตถะจะตรัสรู้ จึงตัดสินใจติดตาม อีก 4 รูปออกบวชตามคำสั่งเสียของบิดา ซึ่งเป็นพราหมณ์ผู้เคยร่วมทำนาย

3.การบรรลุธรรม

                   พระพุทธองค์แสดง ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร โกณฑัญญะบรรลุโสดาบันและได้บวชเป็นรูปแรก  วันต่อมาอีก 4 รูปบรรลุโสดาบันและได้อุปสมบทตามลำดับ

                   ต่อมาเมื่อฟัง อนัตตลักขณสูตร ทั้ง 5 รูปบรรลุเป็นพระอรหันต์พร้อมกัน

4.บุพกรรมและปณิธาน

                   โกณฑัญญะเคยตั้งความปรารถนาในอดีตชาติ ตั้งแต่สมัยพระพุทธเจ้าปทุมุตตระ ว่าจะเป็นผู้บวชก่อนใครและรู้ธรรมก่อนใคร อีก 4 รูป แม้ไม่ปรากฏเรื่องราวเป็นหลักฐานชัดเจน แต่เชื่อว่าตามสร้างบารมีร่วมกับกับพระพุทธองค์มาอย่างยาวนานและอย่างทุ่มเทเข้มแข็งเช่นกัน

5.บทบาทสำคัญ

                    โกณฑัญญะ ได้รับยกย่องเป็น เอตทัคคะด้านรัตตัญญู (ผู้รู้ราตรีนาน) และเป็นผู้นำเผยแผ่รุ่นแรก

                    ในอดีตชาติสมัย พระพุทธเจ้าปทุมุตตระ พระโกณฑัญญะเคยตั้งจิตปรารถนาไว้ว่า  “ขอให้เราได้เป็นผู้บวชก่อนใคร และรู้ธรรมก่อนใคร ในศาสนาของพระพุทธเจ้าพระองค์ใดพระองค์หนึ่งในอนาคต”

                      ผลแห่งปณิธานนั้นทำให้เมื่อถึงสมัยพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโคตมะ พระโกณฑัญญะได้บวชก่อนเพื่อน ได้ฟังธรรมแล้วบรรลุธรรมเป็นองค์แรก

                      พระพุทธเจ้าจึงทรงสถาปนาให้ท่านเป็น เอตทัคคะในทาง “รัตตัญญู” (ผู้รู้ราตรีนาน) หมายถึง ผู้ที่รู้ธรรมก่อนใคร

                      อัสสชิ มีบทบาทสำคัญในการทำให้ อุปติสสะ (ภายหลังคือพระสารีบุตร) เห็นธรรม และเป็นจุดเริ่มต้นของพระอัครสาวก

                      วัปปะ ภัททิยะ และมหานามะ แม้ไม่ปรากฏรายละเอียดมาก แต่ก็เป็นผู้ร่วมสร้างพระศาสนาในยุคต้น

6.ความสำคัญในพระพุทธศาสนา

                      พระปัญจวัคคีย์เป็น ภิกษุชุดแรกและพระอรหันต์ชุดแรกของโลก  เป็นกำลังสำคัญในการประกาศพระศาสนายุคต้น

7.บั้นปลายชีวิตก่อนนิพพาน

                        โดยเฉพาะพระอัญญาโกณฑัญญะ มีอุปนิสัยชอบวิเวก ไม่คลุกคลีกับหมู่คณะ และเลือกใช้ชีวิตสงบเงียบในช่วงท้ายก่อนเข้าสู่พระนิพพาน

 สรุป :

                        พระปัญจวัคคีย์ คือ 5 นักบวชผู้ศรัทธาในพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ออกบวชตามคำทำนายและความเชื่อมั่น ได้เป็นศิษย์ชุดแรก ได้ฟังปฐมเทศนา บรรลุอรหันต์พร้อมกัน กลายเป็นเสาหลักเริ่มแรกของพระพุทธศาสนา

ที่มา:

พระไตรปิฎก มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 4 ข้อ 1–11 (ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร)

พระไตรปิฎก เล่มที่ 4 ข้อ 12–17 (อนัตตลักขณสูตร)

อรรถกถาสังยุตตนิกาย สัจจสังยุตต์

เรื่องพระปัญจวัคคีย์ พระวินัยปิฎก เล่มที่ 4 มหาวรรค ภาค 1

พุทธประวัติ หลักสูตรนักธรรมและธรรมศึกษา,