ที่พึ่งที่แท้จริง
ภาพประกอบสร้างขึ้นโดยปัญญาประดิษฐ์ ใช้เพื่อสื่อสารเนื้อหาเท่านั้น
สรุปสาระสำคัญจากวิดีโอรายการพระไตรปิฎกยามเช้า EP.950 ในหัวข้อ "ที่พึ่งที่แท้จริง" โดยหลวงพี่สัจจา สัจจาธิโก มีเนื้อหาโดยละเอียดดังนี้ครับ:
พึ่งตนเองด้วยการฝึกตน: คนส่วนใหญ่มักเข้าใจว่า "ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน" คือการสู้ชีวิตหรือทำอะไรด้วยตัวเองเพียงอย่างเดียว แต่ในทางธรรม พระพุทธเจ้าทรงขยายความบาทบาลีเต็มไว้ว่า บุคคลที่จะเป็นที่พึ่งให้ตนเองได้ จะต้องเป็น "บุคคลที่ฝึกตนเองดีแล้ว" เท่านั้นหากยังไม่ฝึกตน ก็ยังไม่สามารถเป็นที่พึ่งที่แท้จริงได้ เพราะจะทำไปตามอารมณ์ ทำผิดทาง หรือสร้างภาระให้ผู้อื่น
พึ่งพาธรรมะภายใน: พระพุทธเจ้าและพระอรหันต์ทั้งหลายต่างบรรลุธรรมด้วยตนเอง โดยการนำใจกลับมาวางไว้ในจุดที่ถูกต้องภายในตัว และอาศัยการเข้าถึงพระรัตนตรัยหรือความบริสุทธิ์ภายในเป็นที่พึ่ง
การจะยกตนเองออกจากการเป็นทาสของอารมณ์และกิเลสต้องเริ่มฝึกจากสิ่งที่หยาบไปหาละเอียดผ่าน ทาน ศีล และภาวนา
ทาน: ฝึกสละสิ่งของออกเพื่อคัดค้านและลดความโลภ (โลภะ)
ศีล: ฝึกควบคุมกายและวาจาเพื่อลดความโกรธ (โทสะ)
ภาวนา (สมาธิ): ฝึกให้ใจหยุดนิ่ง รู้เท่าทันอารมณ์ เพื่อขจัดความไม่รู้ตัวหรือความหลง (โมหะ)
โลภะ: สภาพจิตใจที่มีอาการ "ดึงเข้า" อยากได้ อยากครอบครอง (ทั้งสิ่งของและอารมณ์)
โทสะ: สภาพจิตใจที่มีอาการ "ผลักออก" ต่อต้าน ไม่ยอมรับ หงุดหงิดใจ มีฤทธิ์รุนแรงแต่คลายเร็ว
โมหะ: สภาวะที่ "ไม่รู้ตัว" หลง งมงาย ไม่รู้ว่าตัวเองกำลังดึงเข้าหรือผลักออก วิธีแก้ไขคือให้ฝึกนำใจกลับมาดูอารมณ์บ่อย ๆ เมื่อรู้ตัวว่าหลง ความหลงก็จะลดลง
เมื่อของเล่นของลูกถูกเพื่อนทำพังแต่เพื่อนไม่รับผิดชอบ: สอนลูกว่าให้ถือเป็นการเรียนรู้คน การที่เราทำดี (เช่น ชดใช้เมื่อทำของคนอื่นพัง) นับเป็นความอาจหาญ อย่าให้ความไม่บริสุทธิ์งดงามของคนอื่นมาสั่นคลอนความตั้งใจดีของเรา การเผชิญหน้ากับผู้มีอำนาจที่ใช้ในทางที่ผิด: ขั้นแรกให้ "ยอมรับ" ความจริงที่เกิดขึ้นเพื่อไม่ให้ใจเราเกิดความอาฆาตแค้น (ใจร้อนรนคือนรกในใจ) จากนั้นให้ "อาจหาญ" ชนกับปัญหาด้วยปัญญาและความเมตตา ไม่ใช่ชนด้วยความอยากหรือทิฐิ หากกลัวโดนกลั่นแกล้งให้หาเพื่อน/กัลยาณมิตร และรอจังหวะเวลาที่เหมาะสม
เมื่อสภาพจิตใจไม่ปกติจะพึ่งตัวเองอย่างไร: หากใจอ่อนแอมากจนพึ่งตัวเองไม่ไหว ให้พึ่งพากัลยาณมิตรหรือผู้ที่ฝึกตนมาดีก่อน เปรียบเหมือนคนป่วยหนักที่ต้องไปหาหมอ ก่อนที่จะกลับมาออกกำลังกายให้ร่างกายแข็งแรงในภายหลัง
ที่พึ่งในธรรม ต่างจาก "กฎแรงดึงดูด" อย่างไร: กฎแรงดึงดูดเน้นเรื่องความเชื่อเพื่อหวังดึงดูดสิ่งต่าง ๆแต่ในทางพระพุทธศาสนาคือ "กฎแห่งกรรม" คือการกระทำทางกาย วาจา และใจที่ประกอบด้วยพลังบุญและการฝึกตน ซึ่งจะสร้างแรงดึงดูดสิ่งดี ๆ เข้ามาอย่างแท้จริง โดยต้องอาศัยการลงมือฝึกฝนไม่ใช่เพียงการอ้อนวอนขอหรือรอคอย
รับชมวิดีโอเต็มได้ที่
