Dhamma for people
ธรรมะเพื่อประชาชน

เจริญด้วยความเพียรและบุญกุศล

                พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ในอุฏฐานสูตรว่า

                "ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคล ๔ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ในโลก

                ๑.บุคคลจำพวกดำรงชีพอยู่ด้วยผลของความขยัน มิใช่ดำรงชีพอยู่ด้วยผลแห่งกรรม

                ๒.บุคคลจำพวกดำรงชีพอยู่ด้วยผลของกรรม มิใช่ดำรงชีพอยู่ด้วยผลของความขยัน

                ๓.บุคคลจำพวกดำรงชีพอยู่ด้วยผลแห่งความขยันบ้าง ด้วยผลของกรรมบ้าง

                ๔.บุคคลจำพวกดำรงชีพอยู่ด้วยผลของความขยันก็ไม่ใช่ ด้วยผลของกรรมก็ไม่ใช่ 

                นี้แลคือบุคคล ๔ จำพวกที่มีปรากฏอยู่ในโลกนี้"

                บุคคลประเภทแรก ใช้ความขยันหมั่นเพียรเป็นหลัก ไม่เกียจคล้านในการทำมาหาเลี้ยงชีพ ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นชนชั้นกลาง คือพวกพ่อค้านักธุรกิจหรือมหาเศรษฐีทั้งหลาย เพราะคนเหล่านี้มักเริ่มต้นชีวิตจากศูนย์ หรือเริ่มต้นจากความยากลำบากมาก่อน แต่มีความขยันหมั่นเพียรใช้สติปัญญา คิดหาหนทางสู่ความสำเร็จ ในธุรกิจหน้าที่การงาน เมื่อประสบความสำเร็จก็บอกกับทุกๆ คนว่านี่คือผลของความเพียร ที่เกิดจาก ๑ สมองสองมือ ซึ่งนี่ก็เป็นเพียงตัวอย่าง ของผู้ที่ได้ชื่อว่า ดำรงชีพอยู่ด้วยความขยัน แต่ไม่ได้ดำรงชีพอยู่ด้วยผลของกรรม

                สำหรับประเภทที่ ๒ คือผู้ที่ทำบุญเอาไว้ดี พอเกิดมาก็มีทุกอย่างพร้อม เพราะกุศลกรรม ทำให้สมบูรณ์ด้วยสมบัติทุกอย่าง หรือพวกเทวดาทั้งหลาย ตั้งแต่เทวดาฉันจตุมหาราชิกาเป็นต้นไป จนถึงสวรรค์ชั้นปรนิมมิตวสวัตดี ชาวสวรรค์เขาก็จะเสวยทิพยสมบัติ ซึ่งเกิดจากผลบุญอย่างเดียว ไม่ต้องมีการทำมาหากิน ไม่มีการศึกษาเล่าเรียนเหมือนโลกมนุษย์ ทิพยสมบัติทุกอย่างที่เกิดขึ้น ล้วนเป็นผลของกุศลกรรมทั้งสิ้น เมื่อไม่ต้องทำมาหากิน มีแต่ความเพลิดเพลินบันเทิงใจ เสวยสมบัติที่ตนเองได้ทำเอาไว้ จนกว่าจะหมดอายุขัย

                ประเภทที่ ๓ ดำรงชีพอยู่ด้วยผลของความขยัน และผลของกรรมรวมกัน ซึ่งหมายเอาเหล่าอิสรชล ผู้มีศักดิ์ใหญ่ในแผ่นดิน ตั้งแต่พระราชามหากษัตริย์ อำมาตย์และข้าราชการเป็นต้น การจะได้ยศถาบรรดาศักดิ์ มีหน้าที่ตำแหน่งใหญ่โตในทางสังคมนั้น ต้องอาศัยความเพียรพยายาม ต้องอาศัยสติปัญญา พิจารณาหาหนทางสู่ความรุ่งโรจน์ แล้วสิ่งที่จะขาดไม่ได้เลยก็คือ ต้องอาศัยบุญเก่าด้วย 

                ดังที่พระพุทธองค์ตรัสไว้ว่า บุญนั้น อำนวยผลที่น่าปรารถนาทุกอย่างแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เทวดาและมนุษย์ปรารถนาอิฐผล ใดๆ ก็สำเร็จดั่งใจหวังเพราะพลังแห่งบุญ การได้รูปสมบัติที่งดงาม มีวรรณะเปล่งปลั่ง มีเสียงไพเราะ มีทรวดทรงดี มีบริวารที่อยู่ในโอวาท ผลทั้งหมดนี้ล้วนเกิดจากบุญ การจะได้เป็นเศรษฐีมหาเศรษฐี เป็นพระราชามหากษัตริย์เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ต้องอาศัยบุญเป็นที่ตั้ง

                เหมือนดังเรื่องของชายหนุ่ม ผู้พลิกผันชีวิตจากคนเลี้ยงช้าง กลายมาเป็นพระราชา เรื่องนี้ก็มีอยู่ว่าในอดีตกาล พระโพธิสัตว์บังเกิดในตระกูลพราหมณ์ พอเจริญวัยแล้วก็ได้ศึกษาเล่าเรียนศิลปวิทยาทุกชนิดในเมืองตักศิลา เมื่อบิดามารดาเสียชีวิตลง ท่านจึงออกบวชเป็นดาบสอยู่ในป่าหิมพานต์ เป็นผู้ทรงอภิญญา ๕

                หลังจากที่บำเพ็ญพรตอยู่ในป่า เป็นเวลานานแล้ว ก็ได้ออกจากป่าเข้าไปบิณฑบาตในเมือง ได้พำนักอยู่ในพระราชอุทยานของพระเจ้ากรุงพาราณสี นายหัตถาจารย์หรือคนฝึกช้าง เห็นพระดาบสก็บังเกิดความเลื่อมใส ได้ชักชวนภรรยาไปคอยอุปัฏฐาก ดูแลเป็นอย่างดีเป็นเวลาแรมปี ทำให้พระดาบสไม่ลำบากในเรื่องอาหารการขบฉัน สามารถเอาเวลาที่มีอยู่ ไปทำความบริสุทธิ์ได้เต็มที่ 

                อยู่มาวันหนึ่ง นายหัตถาจารย์และบริวาร ได้พาช้างไปอาบน้ำในแม่น้ำ ก็ได้เห็นถาดอาหารลอยมา เมื่อเปิดออกดูก็เห็นเป็นเนื้อไก่ปิ้งอย่างดี จึงนำกลับบ้านให้ภรรยาจัดเป็นสำรับไว้สำหรับถวายพระดาบสในวันรุ่งขึ้น พอรุ่งเช้าพระดาบสมาฉันภัตตาหาร ที่บ้านข้างในหัตถาจารย์ตามปกติ ก่อนฉันท่านพิจารณาเห็นด้วยตาทิพย์ว่า เนื้อไก่นี้เป็นเนื้อไก่ของไก่ที่มีบุญ ใครได้รับประทานเนื้อล่ำจะได้เป็นพระราชา 

                ท่านจึงแบ่งเนื้อล่ำของไก่ให้นายหัตถาจารย์รับประทาน ส่วนเนื้อด้านนอกได้มอบให้ภรรยาของนายหัตถาจารย์ ส่วนตัวท่านฉันแต่เนื้อติดกระดูกเท่านั้น เมื่อฉันเสร็จก็ให้พรแล้วก็ได้บอกว่า จากนี้ไปอีก ๓ วันท่านจะได้เป็นพระราชา ให้รักษาเนื้อรักษาตัวให้ดี จากนั้นก็กลับอาศรมไป