บทส่งท้าย
นับได้ว่ามหาธรรมกายเจดีย์นอกจากจะดำรงความแข็งแกร่งในหลักแห่งการสร้างพุทธเจดีย์แล้ว ยังให้ความกระจ่างที่จับต้องมองเห็นได้มากกว่า สมดังความปรารถนาของโบราณบรรพชนที่ให้ต้องการให้พุทธเจดีย์ทำหน้าที่เป็นทั้งสัญลักษณ์ เป็นทั้งตัวแทน และเป็นทั้งพระธรรมคำสั่งสอนของพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อชนรุ่นหลังผู้มาทีหลัง มาไม่ทันการดำรงอยู่ของเหล่าพระอรหันตสาวกจะได้ใช้ศึกษา เพื่อให้เกิดความสงบภายใน เพื่อสามารถกระทำหรือตีความ หรือเข้าใจในนัยยะที่แสดงออกมาในรูปแบบของสถาปัตยกรรมพุทธเจดีย์ได้
สิ่งที่น่าสรรเสริญอย่างยิ่งคือ มหาธรรมกายเจดีย์แข็งแกร่งยิ่งนักในการดำรงไว้ซึ่งหลักการดั้งเดิม ไม่ยอมให้วิวัฒนาการทางศิลปะท้องถิ่น หรือ ศิลปะสมัยใหม่เข้ามาปะปน ทั้งนี้คงเป็นเพราะท่านผู้สร้างเข้าใจดีว่าพุทธเจดีย์ คือศิลปะแห่งพระพุทธศาสนา ย่อมต้องมีความบริสุทธิ์ มีความเป็นสากล
เพราะพุทธเจดีย์คือปูชนียสถานที่ทำหน้าที่ทั้งหมด
แทนพระพุทธองค์
พระสมณโคดมพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเรา
และที่แน่นอนที่สุด นั่นคือ ขณะนี้โลกได้มีพุทธมหาเจดีย์ที่สืบทอดทุกอย่างในพระพุทธศาสนาไว้ให้แก่ชนรุ่นหลัง ซึ่งหมายถึงความยั่งยืนถาวรของพระพุทธศาสนาหมายถึงความสงบที่จะบังเกิดขึ้นกับสังคม ประเทศ และโลกของเราอย่างแน่นอนที่สุดเลยทีเดียว
เกษมสุข ภมรสถิตย์
