ระเบียบปฏิบัติการจัดสถานที่รดน้ำศพ

วันที่ 24 พค. พ.ศ.2561

ระเบียบปฏิบัติการประกอบพิธีศพ

ระเบียบปฏิบัติการจัดสถานที่รดน้ำศพ
 

พระรัตนตรัย , พุทธศาสนิกชน , ระเบียบปฏิบัติของชาวพุทธ , วัฒนธรรมชาวพุทธ , ชาวพุทธ , ประเพณีชาวพุทธ , culture , ระเบียบปฏิบัติการประกอบพิธีศพ , ระเบียบปฏิบัติการจัดสถานที่รดน้ำศพ , ที่บูชาพระรัตนตรัย , หิ้งพระ , ที่บูชาพระ , ห้องพระ , พระพุทธเจ้า , พระสงฆ์ , พระธรรม , Buddhist practice  , สมาธิ , Meditation  , ทำบุญ , ศพ , รดน้ำศพ


สถานที่สมควรจัดเป็นที่รดน้ำศพ
         การจัดสถานที่รดน้ำศพนั้น ถ้าศพนั้นเป็นศพของท่านผู้ใหญ่แห่งตระกูล และบ้านนั้นเป็นบ้านใหญ่โตมีบริเวณกว้างขวางเพียงพอแก่การตั้งศพบำเพ็ญกุศลได้ ก็นิยมจัดสถานที่รดน้ำศพ  และตั้งศพที่บ้านนั้น เพื่อเป็นการให้เกียรติแก่ท่านผู้ล่วงลับไปแล้วตั้งเป็นการแสดงความเคารพความจงรักภักดีต่อท่าน เมื่อท่านยังมีชีวิตอยู่ พวกลูกหลานเคยมีความจงรักภักดี มีความเคารพนับถืออย่างไร แม้เมื่อท่านล่วงลับไปแล้ว ก็ยังคงมีความจงรักภักดีความเคารพนับถือเป็นอย่างดีไม่เปลี่ยนแปลง มิใช่ว่าเมื่อท่านสิ้นบุญแล้ว พวกลูกหลานก็รีบหาทางเสือกไสไล่ส่งศพของท่านให้ออกไปพ้นเสียจากบ้านเรือนที่ท่านเคยอยู่อาศัย

         ถ้าที่บ้านเรือนนั้น ไม่ใหญ่โต ไม่กว้างขวาง มีความขัดข้อง ไม่เหมาะสม เพราะสถานที่ไม่อํานวย ก็นิยมนำศพของท่านไปตั้งรดน้ำ และตั้งศพบำเพ็ญกุศลที่วัดใดวัดหนึ่งซึ่งอยู่ใกล้บ้าน หรือวัดที่เหมาะสมแก่ฐานะของท่าน โดยติตต่อกับเจ้าหน้าที่แผนกฌาปนสถานของวัด จะให้เขานำรถวอมารับศพที่ไหน เมื่อไร เป็นต้น พร้อมตั้งมอบให้เขาจัดการโดยตลอดรายการ

         ถ้าจะจัดสถานที่รดน้ำศพ และตั้งศพบําเพ็ญกุศลที่บ้านจะต้องคํานึงถึงสถานที่จะใช้ตั้งศพรดน้ำนั้นว่า โต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัย และเตียงประดิษฐานศพ จะตั้งที่ไหนถึงจะเหมาะสมวงศาคณาญาติสนิทมิตรสหายและท่านที่เคารพนับถือตั้งหลายที่มาเคารพศพ จะเข้าทางไหน จะออกทางไหน สถานที่กว้างขวางเพียงพอหรือไม่ เมื่อพิจารณาโดยถ่องแท้แล้วเห็นว่าไม่ขัดข้องเหมาะสมโดยประการทั้งปวง พึงจัดสถานที่นั้น ดังนี้


สถานที่ตั้งโต๊ะหมูบูชาพระรัตนตรัย
         สถานที่ตั้งโต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัยนั้น นิยมตั้งอยู่ด้านศีรษะของศพ และนิยมตั้งหันหน้าไปทิศตะวันออก ถ้าสถานที่ไม่อํานวย ก็นิยมตั้งหันหน้าไปทิศเหนือ หรือทิศใต้ ทิศใดทิศหนึ่ง แต่ไม่นิยมตั้งหันหน้าไปทางทิศตะวันตก

         โต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัยนั้น นิยมจัดตั้งไว้ ณ ที่สูงกว่าเตียงประดิษฐานศพพอสมควร ประกอบด้วยสิ่งสำคัญ ๕ ประการ คือ

๑. พระพุทธรูป ๑ องค์ (นิยมนําพระพุทธรูปบูชาประจําตัวของผู้ตายมาตั้งบูชา ถ้ามี)
๒. กระถางธูป ๑ ลูก พร้อมตั้งธูป ๓ ดอก
๓. เชิงเทียน ๑ คู่ (เป็นอย่างน้อย) พร้อมตั้งเทียน ๒ เล่ม
๔. แจกัน ๑ คู่ (เป็นอย่างน้อย) พร้อมตั้งดอกไม้
๕. โต๊ะรอง ๑ หมู่ นิยมใช้โต๊ะหมู่บูชา มีขนาดใหญ่พอสมควร

         นอกจากนี้ นิยมจัดพานดอกไม้ตั้งประคับไว้ด้วย จํานวนพานดอกไม้ตามความเหมาะสมแก่โต๊ะหมู่บูชานั้น และเครื่องสักการบูชาที่โต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัยนั้น นิยมจัดให้ประณีตที่สุดดีที่สุต เท่าที่สามารถจะหาสิ่งของมาจัดทําได้


วิธีการอาบน้ำศพ
         การอาบน้ำศพนี้ ถือกันว่าเป็นเรื่องภายในครอบครัวระหว่างญาติสนิท ไม่นิยมเชิญคนภายนอก เป็นการอาบน้ำชําระร่างกายศพจริง ๆ โดยอาบนํ้าด้วยน้ำอุ่นก่อนแล้วล้างด้วยน้ำเย็นฟอกสบู่ขัดถูร่างภายศพให้สะอาด

         เมื่ออาบน้ำศพเสร็จแล้ว ก็เอาน้ำขมิ้นทาตามร่างภายตลอดถึงฝ่ามือฝ่าเห้า และประพรมด้วยน้ำหอม เอาผ้าขาวซับรอยหน้า ฝ่ามือทั้งสอง และฝ่าเท้าทั้งสอง แล้วมอบให้แก่ลูกหลานของผู้ตายเก็บไว้สักการบูชา

         เมื่ออาบน้ำชําระร่างภายศพเสร็จแล้ว ก็แต่งตัวศพตามฐานะของผู้ตาย เช่น เป็นข้าราชภาร ก็แต่งเครื่องแบบ เป็นต้น เครื่องแต่งตัวนั้นนิยมใส่เสื้อผ้าที่สะอาดและใหม่ที่สุดเท่าที่มีอยู่แล้ว เมื่อแต่งตัวศพเสร็จเรียบร้อยแล้ว จึงอัญเชิญศพขึ้นนอนบนเตียงสําหรับรอรับการรดน้ำต่อไป


สถานที่ตั้งเตียงประดิษฐานศพสำหรับน้ำ
         เตียงประดิษฐานศพสำหรับรดน้ำนั้น นิยมจัดตั้ง ณ สถานที่กว้างๆ กลางของสถานที่นั้น เพื่อความสะดวกแก่ผู้มาแสดงความเคารพ

         นิยมตั้งเตียงประดิษฐานศพไว้ด้านซ้ายของโต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัย โดยตั้งโต๊ะหมู่บูชาพระรัตนตรัยไว้ด้านบนศีรษะของศพ

         นิยมตั้งเตียงหันด้านขวามือของศพ หรือด้านปลายเท้าของศพ ให้อยู่ทางผ้ที่มาแสดงความเคารพศพ

         ห้ามมิให้ผู้ใดเดินผ่านทางด้านศีรษะของศพ เพราะถือหันว่าเป็นกิริยาอาการที่แสดงความใม่เคารพต่อศพดั้น

         นิยมจัดร่างศพให้นอนหงายเหยียดยาว จัดมือขวาให้เหยียดออกห่างจากตัวเล็กน้อย โดยจัดมือขวาให้วางหงายแบเหยียดออกคอยรับการรดน้ำ และเพื่อเป็นการแสดงปริศนาธรรมแก่ผู้มารดน้ำศพทั้งหลาย ให้เห็นความจริงของชีวิต คล้ายกับศพนั้นจะพูดว่า "นี่แน่ท่านทั้งหลาย จงดูน่ะ ฉันไปมือเปล่านะฉันไม่ได้นำเอาสมบัติอะไร (ของมนุษย์) ติดมือไปเลยแม้แต่น้อย และตัวท่านเองก็จักต้องเป็นเช่นเดียวกับฉันนี้เหมือนฉัน

         นิยมมีผ้าห่มคลุมตลอดร่างศพนั้น โดยเปิดหน้าและมือขวาไว้เท่านั้น ผ้าที่ใช้คลุมศพนั้น นิยมใช้ผ้าใหม่ๆ และโดยมากมักใช้ผ้าแพรห่มนอน

         นิยมจัดเตรียมขันโตก หรือขันน้ำพานรองขนาดใหญ่ตั้งไว้คอยรองรับน้ำที่รดศพนั้น พร้อมทั้งจัดเตรียมน้ำอาบน้ำหอมผสมน้ำ และมีภาชนะเล็กๆ ไว้สำหรับตักให้แก่ผู้มารดนําศพด้วย พร้อมกับมีบุคคลผู้ใกล้ชิดกับผู้ตาย หรือลูกหลานคนใดคนหนึ่งคอยส่งภาชนะสำหรับรดน้ำให้แก่ผู้มารดน้ำศพที่มิได้เตรียมเครื่องรดน้ำมาด้วย


วิธีการรดน้ำศพ
         ก่อนจะเริ่มพิธีรดน้ำศพนั้น นิยมให้เจ้าภาพศพจุดเครื่องสักการบูชาพระรัตนตรัยก่อน แล้วจึงเริ่มพิธีรดน้ำศพต่อไป

         นิยมให้พวกลูกหลานวงศาคณาญาติผู้ใหญ่ใกล้ชิดทําการรดน้ำศพเสียก่อนถึงเวลาเชิญแขก เพื่อไม่ให้เกิดความคับคั่งไม่เสียเวลารอคอยของท่านผู้มาแสดงความเคารพศพ

         นิยมมีลูกหลาน หรือญาติฝ่ายเจ้าภาพ คอยรับรองแขกและเชิญเข้ารดน้ำศพ พร้อมทั้งแนะนําทางเข้าไปรดน้ำ และทางออก เพื่อความสะดวกไม่คับคั่งกัน

         เมื่อผู้มีเกียรติมาแสดงความเคารพศพหมดแล้ว นิยมเชิญท่านผู้มีอาวุโสสูงสุดที่อยู่ในที่นั้น เป็นผู้แทนรดน้ำศพด้วยน้ำพระราชทาน หรือเป็นผู้รดน้ำศพเป็นท่านสุดท้าย

         เมื่อท่านผู้มีอาวุโสสูงสุดที่อยู่ที่นั้น ได้รดน้ำพระราชทานศพแล้ว หรือได้รดน้ำศพแล้ว ถือคันว่าเป็นเสร็จพิธีรดน้ำศพไม่นิยมให้ผู้ใดผู้หนึ่งรดน้ำศพอีกต่อไป


วิธีการจัดศพลงหีบ
        การจัดศพลงหีบนั้น นิยมมอบให้เป็นหน้าที่ของสัปเหร่อ ทําพิธีกรรมต่าง ๆ ตามประเพณีนิยมของห้องถิ่นนั้น ๆ

        ฝ่ายเจ้าภาพนิยมติดต่อสอบถามตกลงกันไว้เรียบร้อยก่อนแล้ว เพียงแต่คอยให้ความสะดวกแก่พวกสัปเหร่อเท่านั้น