ผ่าตัดเนื้อร้ายลำไส้
ในเวลาต่อมา ที่พระนครพาราณสี เมืองหลวงของแคว้นกาสี ซึ่งมีอาณาเขตทางด้านตะวันออกติดต่อกับแคว้นมคธ บุตรชายคนหนึ่งของเศรษฐีแห่งพระนครพาราณสีเป็นหนุ่มใหญ่มีภรรยาแล้วเขาผู้นี้ชอบออกกำลังกายด้วยการเล่นกายกรรม หกคะเมนเอาศีรษะปักลงที่พื้น เอาเท้าชี้ขึ้นเบื้องบน แล้วให้เลยไปข้างหลังอยู่เสมอ ๆ
การเล่นเช่นนี้ของเขาเป็นเหตุให้เกิดโรคที่ลำไส้เมื่อเขารับประทานอาหารไม่ว่าจะเป็นข้าวต้มหรือข้าวสวยอาหารที่รับประทานเข้าไปมักไม่ย่อย มีอาการท้องอืด การขับถ่ายทั้งอุจจาระและปัสสาวะออกยากไม่สะดวก ร่างกายจึงผ่ายผอมซูบลง ๆ ผิวพรรณซีดเซียวหน้าตาเศร้าหมอง เส้นเอ็นขึ้นสะพรั่งไปทั้งตัวจนมองเห็นได้ชัด
เศรษฐีผู้เป็นบิดาจึงเป็นทุกข์ และมีความกังวลมาก ได้เชิญหมอที่มีชื่อเสียงหลายรายมาช่วยรักษาโรคให้บุตรของตน แต่โรคก็ไม่ทุเลามีแต่กลับทรุดลง ครั้นต่อมาได้ทราบกิตติศัพท์ความสามารถของหมอชีวกฯ ก็เกิดความเลื่อมใส ต้องการจะเชิญมาตรวจ และรักษาโรคที่เกิดแก่บุตรชายของตน จึงเดินทางไปสู่พระนครราชคฤห์ เข้าเฝ้าพระเจ้าพิมพิสาร กราบบังคมทูลเล่าเรื่องที่ตนเดินทางมาเฝ้าเพื่อขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้หมอชีวกฯ ไปตรวจรักษาโรคแก่บุตรซึ่งกำลังป่วย เขาได้ทูลเล่าอาการให้ทรงทราบโดยละเอียด ก็ได้รับพระมหากรุณาธิคุณ สมความตั้งใจด้วย พระเจ้าพิมพิสารมีรับสั่งให้หมอชีวก ไปตรวจและบำบัดโรคให้แก่บุตรชายเศรษฐีแห่งพระนครพาราณสีได้
หมอชีวกฯ จึงกราบบังคมทูลรับสนองพระบรมราชโองการแล้วเดินทางไปพระนครพาราณสีพร้อมกับเศรษฐี เมื่อถึงบ้านแล้วได้เข้าไปตรวจอาการบุตรชายเศรษฐีผู้นอนป่วยอยู่โดยละเอียดทั้งสังเกตอาการที่แสดงออกของผู้ป่วยอย่างถ้วนถี่ ก็ทราบชัดว่าบุตรชายเศรษฐีผู้นี้ป่วยด้วยเกิดเนื้อร้ายที่ลำไส้ โรคนี้มีความจำเป็นต้องบำบัดด้วยการผ่าตัดเปิดหน้าท้อง แล้วตัดเอาเนื้อร้ายออกจากลำไส้ จึงแจ้งให้เศรษฐีผู้เป็นบิดาของผู้ป่วยทราบ
เมื่อเศรษฐีตกลงใจยอมให้หมอชีวกฯ รักษาตามวิธีที่เห็นสมควรได้ เขาจึงเริ่มบำบัดโรคโดยให้ผู้อื่นที่ไม่เกี่ยวข้อง ออกไปให้พ้นจากที่นั่น แล้วสั่งให้ซึ่งม่านบริเวณที่จะปฏิบัติงาน อนุญาตให้เฉพาะภรรยาของผู้ป่วยเพียงคนเดียวอยู่ด้วย เพื่อช่วยเหลือ เขามัดผู้ป่วยไว้แน่น ทายาในช่วงหน้าท้องที่จะผ่าตัด แล้วใช้มีดผ่าหน้าท้องควักเอาลำไส้ออกมาตรวจอย่างละเอียด เห็นเนื้อร้ายเกิดอยู่ที่ลำไส้ในช่วงขุดหนึ่ง จึงชี้ตรงเนื้อร้ายนั้นให้ภรรยาของผู้ป่วยดู อธิบายให้นางเข้าใจถึงสาเหตุ แล้วตัดเนื้อร้ายนั้นออกจนหมดสิ้น และต่อลำไส้ที่ต้องตัดเป็นช่วง ๆ ให้ติดกัน ทาแผลด้วยยาที่ปรุงไว้แล้ว สอดใส่ลำไส้กลับเข้าที่เดิม เขาทำด้วยความคล่องแคล่วละมุนละไม และรอบคอบเป็นที่สุด จากนั้นจึงเย็บหน้าท้องที่ผ่าจนติดกันสนิท แล้วทายาสมานแผลให้ แก้มัดผู้ป่วยแล้วให้นอนพัก มีผู้คอยดูแลปรนนิบัติ ด้วยวิธีที่สั่งกำชับไว้อย่างชัดเจน
หลังจากนั้น หมอชีวกฯ ได้พักอยู่ที่บ้านเศรษฐีเพื่อหมั่นตรวจดูอาการผู้ป่วย หลังจากที่ผ่าตัดแล้วอีกด้วยเพียงชั่วเวลาไม่กี่วันบุตรชายของเศรษฐีก็หายป่วย มีอาการเป็นปกติเหมือนแต่ก่อน หมอชีวกฯ จึงได้บอกลาเพื่อเดินทางกลับพระนครราชคฤห์
เศรษฐีแห่งพระนครพาราณสีมีความดีใจอย่างมากที่บุตรชายของตนหายป่วย ด้วยความสามารถอันยอดเยี่ยมของหมอชีวกฯ มีความสำนึกในบุญคุณจึงได้สมนาคุณให้ด้วยเงินจำนวน ๑๖,๐๐๐ กษาปณ์ หมอชีวกฯ รับเงินดังกล่าวแล้วจึงเดินทางกลับพระนคร
