มุสาวาทวรรค สิกขาบทที่ ๕ ภิกษุนอนในที่มุงที่บังอันเดียวกับอนุปสัมบัน เกิน ๓ คืน ขึ้นไป ต้องปาจิตตีย์

วันที่ 20 พค. พ.ศ.2565

มุสาวาทวรรค สิกขาบทที่ ๕ ภิกษุนอนในที่มุงที่บังอันเดียวกับอนุปสัมบัน เกิน ๓ คืน ขึ้นไป ต้องปาจิตตีย์

มุสาวาทวรรค สิกขาบทที่ ๕

คำแปลพระบาลีที่เป็นพุทธบัญญัติ
        “อนึ่ง ภิกษุใดนอนร่วมกับอนุปสัมบันเกิน ๒-๓ คืน เป็นปาจิตตีย์”

เนื้อความย่อในหนังสือนวโกวาท
        “ภิกษุนอนในที่มุงที่บังอันเดียวกับอนุปสัมบัน เกิน ๓ คืน ขึ้นไป ต้องปาจิตตีย์”

อธิบายความโดยย่อ
        สิกขาบทนี้ช่วงแรกทรงห้ามมิให้ภิกษุนอนร่วมกับคฤหัสถ์โดยตรงแม้คืนเดียว เพราะมูลเหตุของต้นบัญญัติระบุว่า พวกอุบาสกมาฟังธรรมกันในศาลา เมื่อเทศน์จบแล้ว พระมหาเถระกลับไปยังที่พัก ส่วนพวกอุบาสกได้นอนพักที่ศาลาซึ่งปกติเป็นที่พักของพระนวกะผู้บวชใหม่ ตอนกลางคืนพวกภิกษุนอนหลับกัน ลืมสติไม่รู้สึกตัว บ้างก็นอนกรน บ้างก็นอนผ้าหลุดลุ่ยเปลือยกาย ทำให้พวกอุบาสกที่เห็นตำหนิและโพนทะนา จึงทรงบัญญัติห้ามต่อมาสามเณรราหุลไปพักค้างคืนร่วมกับพระพุทธองค์และพระสงฆ์ทั้งหลายที่ต่างเมือง เธอไม่อาจนอนร่วมพระกุฎีและในกุฏิเดียวกับพระสงฆ์ได้จึงไปนอนที่วัจกุฎี(ถาน) ของพระพุทธองค์พระพุทธองค์ทรงทราบจึงทรงบัญญัติสิกขาบทเพิ่มขึ้นว่าให้นอนได้แต่ไม่เกิน ๓ คืน

เจตนารมณ์ของสิกขาบทนี้
        สิกขาบทนี้ทรงบัญญัติไว้เพื่อป้องกันมิให้ภิกษุเป็นที่เสื่อมศรัทธาของชาวบ้านในเรื่องการนอนที่ไม่เรียบร้อยเช่น นอนอย่างลืมสตินอนกรน นอนดิ้นหรือนอนผ้าหลุดลุ่ย เป็นต้น และเพื่อป้องกันมิให้ชาวบ้านเห็นกิริยานอนของภิกษุที่ไม่เรียบร้อยเช่นนั้น ซึ่งแม้จะเป็นปกติของคนทั่วไป แต่ชาวบ้านมีความเคารพศรัทธาต่อภิกษุเป็นทุนเดิม จึงไม่อาจยอมรับอาการนอนเช่นนั้นได้และที่ทรงผ่อนผันให้นอนได้ไม่เกิน ๓ คืน เป็นการอนุเคราะห์อนุปสัมบันมิให้ได้รับความลำบากในการนอน ซึ่งหากไม่ผ่อนผัน ภิกษุย่อมได้รับตำหนิได้ว่าใจแคบ

อนาปัตติวาร
ในสิกขาบทนี้ท่านแสดงภิกษุผู้ได้รับยกเว้นไม่ต้องอาบัติไว้คือ 
       (๑) ภิกษุอยู่ ๒-๓ คืน 
       (๒) ภิกษุอยู่ต่ำกว่า ๒-๓ คืน 
       (๓) ภิกษุอยู่ ๒ คืนแล้วในคืนที่ ๓ ออกไปข้างนอกก่อนอรุณขึ้นแล้วมาอยู่ใหม่ 
       (๔) อยู่ในสถานที่มุงทั้งหมด แต่ไม่บังทั้งหมด 
       (๕) อยู่ในสถานที่บังทั้งหมด แต่ไม่มุงทั้งหมด 
       (๖) อยู่ในสถานที่ไม่มุงโดยมาก ไม่บังโดยมาก 
       (๗) อนุปสัมบันนอน ภิกษุนั่ง 
       (๘) ภิกษุนอน อนุปสัมบันนั่ง 
       (๙) นั่งทั้งสอง 
       (๑๐) ภิกษุผู้วิกลจริต 
       (๑๑) ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติหรือภิกษุอาทิกัมมิกะ ได้แก่ พระนวกะ ณ อัคคาฬวเจดีย์ เมืองอาฬวี

 

 

 ยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคล Total Execution Time: 0.0068124016125997 Mins