บทความประจำวัน

ในการเป็นพระนั้น จะมีพิธีกรรมหนึ่งที่จะต้องทำทุกวันพระใหญ่ เรียกว่าการ "ลงอุโบสถสวดพระปาฏิโมกข์" ซึ่งพระปาฏิโมกข์นี้ก็คือศีล 227 ข้อของพระนั่นเอง ในพิธีนี้ พระรูปที่เป็นคนสวดอยู่ตรงกลาง คือบุคคลที่พระทุกรูปต้องพนมมือไหว้ ไม่ว่าพระรูปนั้นจะมีพรรษาน้อยกว่าก็ตาม เพราะถือว่าเป็นเสมือนตัวแทนของพระพุทธเจ้าที่มาทวนศีลให้ฟัง ซึ่งบทสวดปาฏิโมกข์ทั้ง 227 ข้อนี้มีความยาวและหนามาก จึงเป็นความท้าทายอย่างหนึ่งในช่วงพรรษาต้น ๆ ที่พระหลายรูปมีความปรารถนาอยากจะท่องจำให้ได้

ความเป็นจริงคือ เรื่องที่เรารู้กับเรื่องที่เราทำได้นั้น บางทีมันอาจไม่เกี่ยวข้องกันเลย เราอาจจะรู้มาเยอะว่า "ไม่ต้องแคร์คำพูดคนอื่น" หรือรู้ว่า "เราต้องสื่อสารกัน ต้องเห็นใจกัน ต้องรู้จักจัดการตัวเอง" แต่ความรู้ทั้งหมดนั้น บางทีอาจต้องวางไว้ก่อน เพราะในความเป็นจริง ความรู้เหล่านั้นแหละที่มักจะขัดขวางการ "ใคร่รู้" ของเรามากที่สุด

กาลครั้งหนึ่ง มีชายคนหนึ่งเดินไปเจอดอกกุหลาบที่สวยมาก เขาพูดว่า "สวยจัง ฉันเป็นคนรักดอกไม้" เขาจึงตัดดอกกุหลาบนั้นเพื่อเอากลับไปดูที่บ้าน โดยนำไปปักไว้ในแจกัน ผ่านไปสองวันกุหลาบก็เฉา เขารู้สึกว่ามันไม่สวยเหมือนเดิมแล้วจึงโยนทิ้งไป ชายคนที่สอง เจอกุหลาบกอเดียวกันและพูดว่า "สวยจัง ฉันรักดอกไม้จัง" แต่เขาเลือกที่จะรดน้ำ ถอนหญ้า และเฝ้าดูดอกไม้นั้นเบ่งบานเติบโตอยู่บนต้นของมัน ดอกไม้นั้นจึงสวยงามอยู่ได้เป็นเดือน ๆ

มีชายคนหนึ่งชื่ออนันต์ เขาอยากให้ต้นมะม่วงออกผลเร็ว ๆ จึงนำเมล็ดไปปลูก แต่ด้วยความใจร้อน เขาจึงประโคมใส่ปุ๋ยและรดน้ำมากเกินไป จนต้นกล้าเน่าตาย เขาจึงไปปรึกษาพระอาจารย์

เวลาเกิดปัญหา สิ่งแรกที่หลายคนทำมักไม่ใช่การแก้ แต่เป็นการ "หลบ" ก่อน เช่น หลบไม่รับสาย ไม่เปิดอีเมล ไม่คุย ไม่ตอบคำถาม ทำเป็นไม่รู้ไม่เห็น แล้วหวังว่าเดี๋ยวมันจะผ่านไปเอง เหมือนรอให้พายุมันพัดผ่านไป แต่ในชีวิตจริง ปัญหาส่วนใหญ่มันไม่หายไป แต่มันรอเราอยู่ที่เดิม และบางครั้งมันใหญ่ขึ้นกว่าเดิมด้วยเพราะไม่ได้รับการจัดการ

วันนี้เราจะคุยกันเรื่อง "ตัวดูดพลังใจที่ซ่อนเงียบๆ อยู่ในจิต" พวกเราเคยเป็นไหมครับ ที่บ่อยครั้งยิ่งรีบกลับยิ่งรู้สึกว่าช้า เหมือนคนเดินทางไกลที่ยิ่งเร่งเท่าไหร่ก็ยิ่งลืมของ ยิ่งเร่งกลับยิ่งรู้สึกว่าไปไม่ถึงไหนสักที จริงๆ แล้วหลายคนอาจเข้าใจว่าเราไม่มีพลัง ทั้งที่ตั้งใจทำเต็มที่และพยายามปรับความคิดแล้ว แต่ทำไมยังไม่ถึงเป้าหมาย?

จริงจริงแล้วเวลาเราเจอเรื่องที่ไม่ถูกใจเราค่อยให้ เราฟังช้าช้านะเวลาเราเจอเรื่องที่ไม่ถูกใจเจอเรื่องที่ได้ยินแล้วรู้สึกอึดอัดเจอเรื่องที่ได้ยินแล้วรู้สึกหงุดหงิดเจอเรื่องที่ได้ยินแล้วไม่ถูกใจอะสิ่งสําคัญคือเราต้องค่อยค่อยยอมรับก่อนว่าเราถูกกระทบเพราะเราได้ยินน่ะยังไงนะหลวงพี่ หลายคนจะสงสัย

พุทธศาสนาเชื่อว่าตายแล้วไม่สูญ แต่เป็นการเปลี่ยนภพภูมิไปตามบุญและกรรมที่ทำไว้ สิ่งที่คนยังอยู่ทำได้คือการทำบุญอุทิศส่วนกุศล ไม่ว่าจะเป็นการให้ทาน รักษาศีล หรือเจริญภาวนา แต่พอแนะนำเรื่องการ "นั่งสมาธิ" ซึ่งเป็นบุญใหญ่ พี่สาวท่านนี้กลับบอกว่าทำไม่ได้จริงๆ เพราะรู้สึกอึดอัด ทรมาน และทำใจให้นิ่งไม่ได้เลย

ความหมายของการเดินคนเดียว กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้วเนอะ มีมนุษย์คนหนึ่งเกิดขึ้นมา เราเกิดขึ้นมาในโลกใบนี้พร้อมพร้อมกับมนุษย์คนอื่นอื่น ช่วงต้นเขาก็สั่งสมเหมือนสั่งสมอัญมณีเข้ามาในชีวิต แต่กาลเวลาผ่านไป อัญมณีที่เก็บไว้ มันก็ค่อยเสื่อม เหมือนเราเก็บอาหารไว้ไม่นาน มันก็ถึงวันเน่าเสีย คุณพ่อคุณแม่ อัญมณีเม็ดใหญ่ ก็ค่อยๆ สลายไปสลายไปทีละเม็ด เพื่อนที่เคยรักกันบางครั้งบางคราวก็หม่นหมองห่างเหิน สุดท้ายที่เขาเก็บมาทั้งชีวิต ก็ต้องแหลกสลายทั้งชีวิต ชีวิตนี้คือการพลัดพราก การเดินคนเดียวจึงมีความหมายดังนี้:

คนชนะใจตัวเองจริง ๆ จะไม่เสียเวลาเลย เราตั้งใจทำดีเพราะวันนี้เราตั้งใจ คือเราหวังผลของความดี ไม่ใช่หวังให้ใครมาสนใจความดีของเรา แน่นอนเราตั้งใจทำดี เราหวังว่าตัวเองจะดีขึ้น ซึ่งอันนั้นน่ะหวังได้ แต่ไม่ใช่หวังผลแบบคนอื่นช่วยสนใจฉันหน่อย คนอื่นโอเคกับฉันหน่อย คนอื่นอยู่กับฉันหน่อย หลวงพี่รู้ว่าเราทำดีที่สุดแล้ว หลวงพี่รู้ว่าเราไม่ได้แย่ ไม่ได้ผิด ไม่ใช่คนเลวร้าย และเอาจริง ๆ ที่เราทำดีมา มันก็ไม่ได้มีอะไรที่จะบอกเลยว่าเราแย่หรือเราไม่ดี แต่ทุกวันนี้ที่ทำดีอยู่เนี่ย เสแสร้งอยู่ไหม ทำดีเพราะใคร ทำดีเพราะอะไร ทำดีเพราะตัวเราเองจริงๆ สัญญาและรักตัวเองใช่ไหม ไม่ใช่ทำดีแล้วรอโทษคนอื่นใช่ไหม

เจริญพรทุกท่านในยามเช้าวันนี้เช้าวันที่สี่ตุลาคม ในรายการพระไตรปิฎกยามเช้า วันนี้เราอยู่กันในหัวข้อที่ว่า "ปิดตาหนีทุกข์" นะครับ ซึ่งจุดเริ่มต้นมาจากที่คุณตองได้แชร์ว่า ได้คุยกับผู้ใหญ่ท่านหนึ่งที่เคารพ ท่านแนะนำว่าเวลามีความทุกข์เกิดขึ้น เราไม่ควรไปใส่ใจมาก ปล่อยผ่านซะบ้าง เดี๋ยวมันก็หายเอง ไม่ต้องไปสนใจมันมากหรอก จนเกิดคำถามว่าการไม่ใส่ใจความทุกข์นั้นดีจริงหรือเปล่า หรือมันเป็นการหลอกตัวเอง เหมือนเอาพรมมาคลุมปัญหาไว้เฉยๆ แต่ไม่ได้แก้ไขจริงๆ หรือว่าทุกข์เราไม่ควรไปทำอะไรกับมันเยอะ แค่นั่งเฝ้าอยู่ในถ้ำแป๊บนึงรอมันผ่านไปตามกฎไตรลักษณ์

ในความเป็นมนุษย์อ่ะ สิ่งหนึ่งที่เรามีเหมือนกันคือความทุกข์... หมายความว่าโดยธรรมชาติ มนุษย์เราทุกคนมีความไม่สบายกายไม่สบายใจ มีสิ่งที่ไม่ลงตัวอยู่แล้ว ซึ่งมนุษย์ส่วนใหญ่เราใช้คำว่าเราไม่ได้ยอมรับความทุกข์ของตัวเอง เราอยากจะหมดทุกข์ ทำให้หลายครั้งการพัฒนาตัวเอง จึงเป็นการพัฒนาที่ผลักไสตัวเองไปด้วย

เจริญพรทุกท่านครับ ยินดีต้อนรับทุกท่านเข้าสู่รายการพระไตรปิฎกยามเช้า รับอีกครั้งเข้าสู่เข้าสู่ทุกๆ คนเลยที่เราได้มาฟังธรรมในเช้าวันนี้ด้วยกันนะ เจริญพรทุกท่านนะครับ เจริญพรทุกท่านเลย วันนี้เรามาเรียนรู้เรื่องอะไรกัน ก่อนอื่นเลย วันนี้เรามาอยู่กันในหัวข้อที่ว่า ฟังตัวเองให้เป็นก่อน เพราะเราทุกคนเคยไหม เคยที่เราได้ยินคําคําหนึ่ง แต่เราตีความไปอีกคําแล้วทําร้ายตัวเองอย่างมหาศาล หรือเคยไหม เราพูดกับคนบางคนด้วยคําบางคํา แต่กลายเป็นว่าเขาคิดไปเป็นอีกคํา

ทำไมพระพุทธเจ้า ถึงตรัสรู้แล้ว รู้ไหมว่าการตรัสรู้ด้วยวิชาสามพุทธเจ้า สิ่งแรกที่พระพุทธเจ้าได้คืออะไร แล้วพระพุทธเจ้าได้คือ บุพเพนิวาสนุสสิญาณ คือญาณหยั่งรู้ บุปผกรรมของตนเองคืออดีตตัวเองเคยทําอะไรไว้ อดีตเคยทําอะไรไว้จึงส่งผลถึงปัจจุบัน อดีตเคยทําอะไรไว้จึงมาส่งผลถึงปัจจุบัน อดีต เคยเป็นอย่างไร ทําไมมันถึงมาส่งผลถึงวันเนี้ย นั่นแหละ อดีตเคยทําอะไรไว้ แล้วมันมาส่งผลกับปัจจุบันยังไง นั่นแหละ อดีตเคยเป็นยังไงอ่ะ และไอ้ที่บอกว่าเป็นยังไงวันนั้นน่ะ มันมาส่งผลกับวันนี้ยังไง นั่นแหละ

กาลครั้งหนึ่งมีคนหนึ่งครับ เธอมีความสุขทุกครั้งที่ฝนตก เพราะฝนตกทําให้เธอนึกถึงวัยเด็ก วัยเด็กเธอชอบเล่นน้ําฝน ใครที่วัยเด็กชอบเล่นน้ําฝนบ้าง หญิงคนนี้เป็นคนที่หน้าอื่นจะหงุดหงิดไปหมดเลย แบบ ไม่ชอบ ไม่ชอบหน้าร้อน มันร้อน ไม่ชอบหน้าหนาว มันทรมาน ตื่นเช้ามามันเจ็บตัว มันไม่สบายตัว ชอบหน้าฝน หน้าฝนทุกทุกครั้ง ชอบมาก รู้สึกว่ามันเป็นหน้าที่มีความสุข ตื่นเช้ามาทีไรได้เจอหน้าฝนทีไร โอ้ มันรู้สึกดี รู้สึกมีความสุข รู้สึกแฮปปี้ ผู้หญิงคนนี้ครับจึงใช้ชีวิตรอหน้าฝน หมายถึงว่าทุกทุกหน้าอื่นเขาเกลียดมาก เขารอหน้าฝน รู้สึกว่าเมื่อไหร่จะถึงหน้าฝนนะ หน้าฝนทีไรก็แฮปปี้ทุกครั้ง หน้าฝนก็แฮปปี้

ฉะนั้นสิ่งที่หลวงพี่อยากจะบอกก่อนเลยคือ อยากให้เราลองกลับมาสํารวจ โลกภายในของเราดู ลองกลับมาสํารวจโลกภายในของเรา เออ หลวงพี่อยากให้เรากลับมาค่อย ๆ ดู บ่อยครั้งทีเดียวครับ มันก็ไม่ต่างอะไรกับ กระต่ายตื่นตูม นิทานที่เราเคยได้ยินมาตลอด เรื่องหนึ่งเกิด กระต่ายตัวน้อยนอนอยู่ใต้ต้นมะพร้าว มะพร้าวตกใส่ ดังปั้ง ตกใจหมด ตะโกนเลยว่า โอ๊ย โรคแตกแล้ว สัตว์ทั้งหลายเชื่อ กระต่ายยิ่งตกใจหนักกว่าเดิม วิ่งไปทั่ว สัตว์ทั้งหลายวิ่งตาม จนกระทั่งสิงโตบอกให้ทุกคนหยุดแล้วถามว่าเหตุมาจากไหน จึงได้ความว่ากระต่ายเจอมะพร้าวตกใส่หัวแล้วตกใจไม่ทันคิด สิงโตจึงสอนกระต่ายตัวนั้นว่า จริงจริงแล้วอะ เจ้าควรตั้งสติก่อน ความน่ากลัวของปัญหาไม่ใช่การเกิดปัญหา แต่เป็นการคิดนําและความกังวลเกี่ยวกับสิ่งที่จะเกิดขึ้น เป็นความคิดนํา ความกังวลต่อสิ่งที่จะเกิดขึ้น

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้วครับ ผู้หญิงคนหนึ่งเป็นผู้หญิงคนที่น่ารักเป็นเดอะแบกของคนทั้งบ้าน คนทั้งบ้านเนี่ยก็คาดหวังกับเธอ เธอชื่อดาว ดาวเนี่ยเป็นคนตั้งใจทำงานหาเงิน และก็ค้นพบว่าการที่เราต้องหาเสบียงมาเลี้ยงทั้งบ้านเนี่ยเป็นเรื่องสำคัญ เธอรู้ครับว่าการเป็นพี่สาวที่ดี การเป็นลูกที่ดีนั้นเป็นเรื่องที่ควรทำและเธอก็ตั้งใจทำมันอย่างดี เวลาน้องทำผิดพลาดด้วยความเป็นพี่คนโตเธอก็จะบอกน้องว่ามันไม่เป็นไร เดี๋ยวพี่จัดการให้ เวลาคุณแม่เผลอเรอเอาเงินไปเล่นการพนัน เธอก็จะปลอบแม่ว่าไม่เป็นไรเลย เดี๋ยวเธอช่วยจัดการ ช่วยเคลียร์ เธอแบกทุกเรื่องครับด้วยรอยยิ้ม

ทุกอย่างเกิดขึ้นมันเป็นไปตามเหตุปัจจัย และเรียนรู้จากมันเพื่อเข้าใจและไม่ทุกข์ได้ ถ้ามันเกิดขึ้นมาทำให้เราทุกข์ แปลว่าเมล็ดพันธุ์ความทุกข์ในใจเราถูกกระตุ้น ไม่ได้แปลว่าปัจจัยภายนอกมันไม่ดี แต่แปลว่าเมล็ดพันธุ์ภายในถูกกระตุ้นขึ้นมา ฉะนั้น "ทุกอย่างที่เกิดขึ้นดีเสมอ" จึงมีอีกนัยยะหนึ่งคือ ทุกอย่างเกิดขึ้นมาเพื่อให้เราเห็นทุกข์และเห็นธรรมได้เสมอ ไม่ว่าสิ่งที่เกิดจะถูกใจหรือไม่ถูกใจก็ตาม

ถ้าเรารู้จักบริหารจัดการและทำให้ดีในสิ่งรอบตัวของเรา นิสัยดีๆ จะเกิดขึ้น และนิสัยของการหักห้ามใจเรามันจะเกิดมาทีละนิดทีละนิด เดี๋ยวต่อไปจากเรื่องเล็กเล็กเรายังจัดการได้ เดี๋ยวเรื่องที่มันเกี่ยวเนื่องกับชีวิตจิตใจของเรา เราก็จะตัดใจได้ง่ายๆ เช่นเดียวกัน แต่ต้องฝึก เอาเป็นว่าต้องฝึกทุกวันเลย การฝึกอารมณ์แบบตัดทิ้งทุกอย่างพร้อมตายเนี่ย ความรู้สึกมันจะไม่หนัก เมื่อเราเจอสิ่งที่มันหนักหนัก มันจะไม่หนักเกินไป เพราะว่าใจเรามันซ้อมแล้วมันฝึก ภูมิคุ้มกันที่เกิดขึ้นจากการฝึกบริหารจัดการเรื่องใกล้ตัวเล็กๆ น้อยๆ จะทำให้ปัญหาใหญ่โตแค่ไหนในอนาคต เราก็จะทำใจได้แน่นอน

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้วครับ มีชายคนหนึ่งเขาขับรถเพื่อที่จะออกเดินทางไปต่างจังหวัด ขณะขับรถไป สัญญาณเตือน สัญญาณเตือนเครื่องก็แดง สัญญาณเตือนน้ํามันก็แดง เขางงมากว่าเขาเพิ่งจัดการมา เขาเพิ่งเติมน้ํามันมา เพิ่งจัดการเครื่องมามันเกิดอะไรขึ้น เขาเลยหาทางครับ ปิดสัญญาณเตือนนี้ให้ได้โดยที่ไม่ต้องทําอะไรอะ ปิดสัญญาณเตือนปุ๊บ เขารู้สึกว่าเออสบายใจ สัญญาณเตือนดับและ และขับต่อไป

"ใครเป็นบ้างที่เป็นเดอะแบกของชีวิต... คิดเหลือเกินว่าเราอ่ะห้ามพัก เชื่อหลวงพี่เถอะ จริงๆ แล้วอ่ะ เราพักได้ ไม่มีเราอยู่ ไม่มีใครตาย... จริงๆ แล้วอ่ะ ในภารสูตร หรือในพระสูตรเนี่ย พูดไว้เลยว่า ผู้ที่แบกของหนักนั่นแหละ... เป็นผู้แบกของหนักนั้นพาไป หรือเราอ่ะ เป็นคนที่แบกขันธ์ 5 แบกความคิด แบกรู้สึกปรุงแต่งของเราไว้เอง ไม่มีใครอ่ะ